Бірыңғай сенім телефоны: 14-02
#
Қарағанды облысының
Төтенше жағдайлар департаменті
#
Төтенше ақпарат

Естелік кітабы

Перейти
#
Жазылу
Пошта:

Қарағанды облысы Төтенше жағдайлар департаменті
- dchs_karg@emer.kz

Қарағанды облысы ТЖД Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметі

- fgu@fireman.kz

Қарағанды облысы «Өрт сөндіруші» АҚ филиалы

- kf_rgp@mail.ru

Біз әлеуметтік желілерде:
Мекен-жайы:

ТЖД - 100027, Қарағанды қ., Мұстафин көш., 4.

"ӨСжАҚҚ" ММ - 100048, Қарағанды қ., Ерубаев көш., 25

Напишите нам
Сіздің атыңыз*
Сіздің E-mail*
Хабарлама*
автоматты хабарламалардан сақтау
CAPTCHA
Суреттегі сөзді жазыңыз*
Нашар көретіндерге арналған нұсқа #

Ардагерлер

26 маусым 2018

Қарағанды облысының өртке қарсы қызметіндегі Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне, жауынгерлерге және қызмет ардагерлеріне тынымсыз қамқорлық жасалуда. Қызметкерлер өздерінің қамқоршы батырларын ұмытпайды, және біздің әке, аталарымыздың ерліктерін қадір тұтады. Жыл сайын біздің мемлекеттің президенті өзінің халыққа жолдауында аға ұрпақтың батырлық, ерліктерін есімізге салады.

Василий Андреевич Хижняк

#

Василий Андреевич Хижняк 1931 жылы 7 қарашада Көкшетау облысы, Зеленков ауданында дүниеге келді. 1941 жылы 22 маусымда соғыс басталды. Әкелер мен колхоздың басқа ерлерін майданға шақырды. Ерлер отанды қорғауға аттанды, ал колхозда шаруаға кірісу, егін салу, мал ұстау шаруашылық жүргізу, балаларды өсіру керек болды. Мұның бәрі әйелдің иығына түсті. Әйелдер майданға кеткен ұлының, жұбайының, әкесінің орнында болды.

«Анамыз бар күшімен біздің барлығымызды киіндіріп, тамақтандыра білді,- дейді Василий Андреевич. Күзге дейін қалай да төзіп бақтық, ал қыркүйекте картопты қазу уақыты келді. Анамыз екі өгізді қатар жекті, ал мен өгіздердің артынан жүріп отырып, анам маған берген картопты шелекке жинадым. Бұл күздегі жұмыстар қарашаға дейін жалғасты. 7 қарашадан бастап, мектепте сабақ басталды. Екі жыл оқып, содан кейін оқуды қойып, отбасыма көмектесу үшін жұмыс істеуге тура келді. Негізінде біздің колхоздың көптеген балалары солай етті. Солай мен тек жалпы білім беретін мектепте 2 сыныбын аяқтадым. Көктемде бригадамен бірге бардым. Егін ектім, шаптым, ересектермен қатар қандай жұмыс істеу керек болды, соның бәрін орындадым...

Әйелдер диірмен тартты, жинады. Ал мен астық басуға апардым. Астық басуға тырыстым, бірақ бойым аласалау болды. Жеткізуші болып және басқа жұмыс істеуге тура келді. Мысалы, шашылған бидайды күрекпен диірменге тастау. Бір күнде 3 рет 1,5 тоннадан диірменге жібердік: таңертең, түсте және түнде. Түнгі сағат екілер шамасында бидай суаратын, ұшыратын машинаға оралып, сағат 3.00 –үйге, ал таңертең қайта жұмысқа бару керек болды. Ұйықтауға уақыт жоқ. Барлығынан жұмыста тәртіп пен толығымен ұйымшылдық талап етілді.

Бірақ бір рет мен өгіз үстінде ұйықтап қалыппын. Ол уақытта , мен, әдеттегідей диірменге бидай апардым. Түннің ортасы болатын. Өгіздер тоқтап қалғаннан ояндым. Көзімді ашып, қайда екенімді түсінер емеспін. Өгіздерді итерем, олар қозғалмайды. Жан-жағыма қарасам, біз тереңдігі 3-4 м. шұңқырдың жанында тұрмыз. Сол уақытта мен құдай өлімнен сақтады.

Ал аяқ киіміміз қандай болды... Егер өгіз ауырға шалдықса, ақсап немесе кәріліктен жүкті көтере алмаса, оны етке сойды, ал терісін аударып аяққа тігіп немесе созып кидік. Ол табанға ұқсап кетті. Оны күні бойы киіп жүресің, аяқты қысады, қажайды.Сосын біз батпақпен жүгіріп, аяқтарымызды сулап, және оны еске түсірудің өзі қиын. Кешке қарай денеміз қайта қақсады.

Бөлінген азық-түлік біздіңатқарған жұмысымызға байланысты болды. Қара бидай шапсақ, демек, бізді қара бидай ботқасымен және қара бидайдан пісірілген нанмен тамақтандыратын. Бидай піссе – түскі асқа бидай ботқасын күтуге болады. Тамақпен қамтамасыз ету мәселесі колхоздықтар карточка алмағандықтан, күшейе түсті. Олар майдан әскерлерін, тылшыларды және өз-өздерін тамақтандыру керек болды. Астық бойынша жоспады орындағаннан кейін колхозда жиналған өнімнен картопта та қалмады. 1942 жыл ең аштық жылы болды.

Астықты басып, дайындадық, сонда да аштықта өмір сүрдік, бір уыс алуға да болмайтын. Алқаптан астық ұрлаған үшін, элеватордан және ұн ұрлаған үшін – адамдарды соттады. Әсіресе жұбайлары майданда болған көпбалалы аналарға қиын болды, ал үйде ашыққан балалардың тобы тұрды. Қорықтық, бірақ балаға деген аяушылық күшейе берді, сондықтан аяқтан тізеден жоғары байлам орап, сонда астық тығып алатынбыз. Басқалары соқаның артынан жүріп, масақтарын шелекке жинайтын, ал оларды сол үшін қамшылайтын. Жасалған істердің бәрі текке жоғалатын.

Колхозда мынадай оқиға болды, бес балалы жұмысшылардың кейбіреуі 1 кг астық алды. Оны сол үшін 5 жылға соттады.

Қыс ортасында, көктемге қарай нан табу қиын болатын. Картоптың тұқымын отырғызып, жартысын кесіп алатын. Қалған бөлігі қабығымен тамаққа кететін. Егістен кепкен картопты күзден жинадық: «қарасын» тазартып, ал «ағын» кептірдік, ұн тартып, жұқа нан пісірдік. Ашықпас үшін не жемедік.

Сол 1942 аштық жылдары колхозда көп малдар қырылып қалды. Аязды жыл болды. Қазір есімде, біз бір табын малды шықырлаған аязда ойылған мұзды жермен суатқа әкелдік. Жануардың әрқайсысы бірінші болып ық жерге жетуге асықты. Бір-бірін итеріп, кедергі жасады. Соңында, біреуі суарылды, басқасы арам өлді. Сосын оларды соятын жерге апарып, керосин құйып, өртейтін. « Аштықта тұру жоқ» көп тұрғындар сол етті үйге алып кетіп, жейтін. Олардың қатарында мен де болатынмын. Үйде бір картоп пен 20г нан болғанда асқаша тір қалудың жолы қайсы? Ал отбасы болса, үлкен – алты адам, анамыз жетінші, және әжемізді әкелді.

Көктем – күз кездеріндегі жұмыс күндері он бес сағатқа созылғандықтан, шаруалар алқапты тұрақта өмір сүрді. Алқапты тұрақтың орта шенінде ұзын көлемді үстел тұрды, ал жан-жағында шөп жайылған тақтай төсек тұрды, біз сонда түнедік. Өзімізбен бірге не болды, соны жамылдық. Тұрақта жылу болмады, көктем-күз түндері тоңдық, ал жазда шыбын-шіркейден құтыла алмадық.

Майдандағы кейінгі жаңалықтарды біз біліп, барлық ауыл зорайтқыш дауыста жиналдық. Осындай дүркіндерден кейін адамдар өздерінің пайдалы екендерін сезіп, алқапта үлкен қызығушылықпен еңбек етті. Барлығы соғыс, майдан үшін!

Біздің арамызда немістерге көмектескен адамдар да болды. Оларға бомбалау кезінде дабылмен көрсетіп, белгі беретін.

Соғыстан кейін мен үйлендім, өз колхозымызда тракторист болып жұмыс істедім. 1961 жылы біз отбасымызбен жұбайымның денсаулығына байланысты Қарағанды облысының Осакаров ауданына көштік. 1978 жылы мен өрт сөндіру бөліміне жұмысқа орналастым, онда 12 жыл қызмет еттім. №37 өрт сөндіру бөліміндегі ғимаратында, мен ұйымдастыру жағына өзім көмектестім», - деп Василий Андреевич Хижняк өз сөзін аяқтады.


Мария Павловна Даниленко

#

Мария Павловна Даниленко: «Егер мені есіне алса, шақырады, құттықтайды, демек, мен әлі өмір сүремін, ал егер ұмытса – демек, мен жоқпын»,- дейді. Мария Даниленко өзін бақытты әйел атайды, өйткені ол соғысты жеңді ғой, өзінің жарымен ұзақ әрі бақытты өмір сүрді, қыз баласын өсірді, немересін өсірді және нәтижесінде оның сүйікті жұмысы бар.

Мария Павловна Даниленко 1931 жылы 2 наурызда Воронеж облысы, Байчуровск ауданында, Горелка қаласында дүниеге келген.

«Ұлы Отан соғысы басталған кезде, мен 11 жаста едім,- дейді Мария Павловна. – Бұл үрейлі соғыс еді. Воронеж облысында күшейген бомбалаулар біздің жаққа бір жарым жыл шабуылдаудан кейін басталды. Бізден бірден Борисоглебск қаласындағы торапты станция Погориноға көшірді. Бірақ бұл жерде де «неміс» бізді жайымызға қалдырмады, ұрысқа дайын әскерлерді, темір жолды бомбалауды жалғастырды. Әкем теміржолда жұмыс істегендіктен, біз шамамен вокзалдан 5 метрдей жерде тұрдық. Менің әкем азаматтық және құрамдық соғыстан өтіп, онда жарақат алды, сондықтан оны майданға алған жоқ, бірақ оны теміржолды күзетуге қалдырды, өйткені ол маңызды стратегиялық аймақ болып табылады. Бас тартуға болмайды – атып тастайды. Жұмыс өте ауыр болды. Жау десанты және өз қатарындағы сатқындарды үнемі рельстегі жолға бұру тетігінің бұрандасын бұруға қойды. Біз балалар, шамамыз келгенше көмектестік. Түндерді ұйқысыз өткіздік, жау әрекеті туралы ата-анамызға хабарлау үшін шатырда отырдық, бақыладық. Үнемі ауадан бомбалады. Оқтар құрамға түскенде, вагонды әскерлер 3-4 км-ге ұшты. 16-17жастағы балалар мыңдап өлді. Мұның бейнесі өте қорқынышты болды. Біздің мектептің 5-6 сынып оқушылары топпен: көптеген ұл балалар, аздаған қыз балалар әскердің дене бөлігін жинаумен жүрді. Кезкелген қыз бала бұл бейнені көруге төзе алмады. Бірақ ең бастысы, әскердің жеке тұлғасын ажырату үшін киімдерінің қалтасынан құжаттарын алды. Күтіп жүрген анасы, жарысы бар ғой. Құжаттарын біз мұғалімдерге тапсырдық, ал олар оны әскеркоматқа жіберді. Қаза тапқандарды жалпы бейітке қойды.

Жиі бізден тыс эшалондар мен тұтқынға түскен еврейлер мен итальяндықтар өтіп жатты. Станцияларда оларды мал жүктеген вагонға тигендіктен, оларға перронға шығуға және таза ауамен тыныс алуға рұқсат етілді. Анам айналып жүріп тұтқындарға сүт берді. Сол үшін олар киімдерін шешіп, бізге бәтеңкелерін, шәрпілерін берді. Мен бірнеше жыл итальяндық бәтеңкеде жүргенім есімде.

Бомбалауға енді төзу мүмкін болмағандықтан, әкем бізді станциядан 12 км қашықтықта ауылға жіберді. Күндіз малды асырау үшін алқаптан шөп тасыдық, ал түнде майданға жылы киімдерімізді алдық: шұлық, қолғап, шәрпі.

Қыста біз жұмыстан кешкі сағат 5 те қайттық. Қараңғы. Кешкі асымызды іштік, ылғи кешкі аста ыстық су болтын. Анамыздың қасымызда аздаған уақыт жатып, демалып, қайта жұмысқа кетеміз. Таңғы сағат 3-ке дейін тоқыма бізбен отырып, Ал сағат 9.00- да қайтадан жұмысқа барамыз. Жазда – жүгері, қызылша салу. Күзде - өнімді жинау. 1944 күзінде есімде, мен бірғана қыз бала алқаптан 50-килограмдық қапты астық диірменін, ал кері ұнымен тасыдық. Жалықтырды, аяқтан тік тұра алмай шаршадық. Бізге, балалар үшін, кейде комбаинның (бұрын комбайндар станционарлы, қозғалмай тұрып астық басатын) қасында жарты сағат ұйықтауға рұқсат етілді. Сосын бізді оятатын. Бізсіз жұмыс жүрмейтін. Біз кішкентай болсақ та, үлкен көлемді жұмыстар орындайтынбыз. Соғыс аяқталды., бірақ аштық жалғаса берді.

1945 жылының өнімінен кейін маған 14 жас қыз балаға бір қап ұн мен бір бидон сұйық май берді. Үйге әкеліп, тізесінен отырып, жылапсырап: «Рахмет саған қызым, өмір бойы мені асырадың», - дейді.

Әкем жараланып, қаза болды. 1949 жылы біз анаммен Ресейден Қазақстанға Жезқазған қаласына үлкен әпкемізге көшіп бардық. Мен алдымен мыс қорытатын өндіріс комбинатына жұмысқа тұрдым, ал ол жерден жарты жылдан кейін МҚК жұмысқа жіберді. Тұрмысқа шықтым. Қыз балаға кішкентайлы болдым. Ал одан кейін, Қарағандыға МҚК жіберіліп, жұбайыммен көшірілдік.

Осы уақыттан бастап, біздің отбасы үшін өртке қарсы қызметпен байланысты өмір басталды.

Ең алдымен өрт сөндіру күзетіне диспетчер болып менің жұбайым Владимир Петрович Даниленко орналасты. Одан кейін хатшылыққа мені де шақырды. Бірнеше уақыттан кейін жұбайым жедел күзетшілікке тұрды, содан кейін тегеуші болдым, ақыры сынау зертханасын басқардым. Ал мен госпожнадзорға ауыстырылдым. Солай, 27 жаста өрт сөндіру күзетінде қызмет атқардым.

Өрт сөндіру күзетінің басқармасының бастығы болған Роман Ильич Хутим менің жұмысыма риза болды. Егер Министрлікте мәселе туындаса, ол ылғи мені шақырды және мәселелік жағдайлардың жоғары басқармасын анықтауды бұйыратын. Мәскеуден хабарласқаннан кейін (ҚББ одақтық республикаға тәуелді ішкі істер Министрлігі) маған сыйақы мен ризашылық білдіруін бұйырды. Мен мақтанышпен айтамын, тыл енбекшісі медалінен басқа Кеңестік еңбек Екпіндісі шені және көптеген мақтау қағаздар мен жүлделерге, сонымен қатар «Ішкі істер бөлімінде ұзақ жылдар адал еңбек еткені үшін» жүлделерге ие болдым.

Жұбайымды да кәсіби сапалылығы үшін өте жоғары бағалады. ІІБ бастығы ауыр өрттерге барғанда, Владимира Петровичті өзімен алып жүрді. Ол бірде-бір тергеуші менің жұбайым секілді өртті «анықтай» алмайды. Оны тіпті Шерлок Холмс деп атады. Мен әрине Шерлок Холмстің жары болдым»,- деп күледі менің әнгіме айтушым.

Қызым өскенде, политехникалық институтты аяқтағаннан кейін, өрт сөндіру күзетіне жұмысқа орналасты. Ольга инспектор болып орналасқан жердегі Мемлекеттік өрт сөндіру надзор бастығы онымен әңгіме өткізді., бірақ ата-анасының керемет атағы болса да, басшы жағынан жеңілдік болмайтынын ескертті: «Егер жауапсыз жұмыс істесеңіз, жұмыстан шығарамын». Бірақ қызым меңгеріп алды. Алдымен инспектор бөлімінде, одан кейін диспетчер болып қызмет атқардым.

Светлана немерем Педагогикалық училищені аяқтады. Мамандығы бойынша жеке меншік мектебіне оқытушы болып жұмысқа орналасты. Бірақ аздан соң оқу орнында қиындық туып, білім беру мекемесі жабылды. Сол сәтте жұмыссыз қалып, ол уақытша демалыс алған қызметкер орнына өрт сөндіру қызметінің кадрлық аппаратына уақытша жұмысқа тұруға шешім қабылдады. Келді және ұзаққа қалды.

Жалпы алғанда,- деп әзілдейді өртке қарсы қызметтің еңбегі сіңген ардагері,- біздің отбасының өртке қарсы қызмет бөлімінде және ТЖД-ғы еңбек тәжірибесі 100 жылдай болады».



8.jpg

Надежда Александровна Сапоцкая
Сапоцкая Надежда Александрованың өртке қарсы қызметтегі жалпы  еңбек тәжірибесі-35 жыл құрайды.  

«Менің ата-анам Қарағандыға 1956 жылдың қаңтар айында  көшіп келді, - дейді Надежда Александровна. Мен 6 жаста едім. Бір жылдан кейін мен Ақтас орта мектебіне бардым. Ол уақытта мектеп түлектеріне оқумен қатар, қосымша орта техникалық немесе ортакәсіби білім алуға мүмкіндік болды. Мен балалармен, және де кіші жастағы- бастауыш сынып балаларымен  жұмыс істеуді таңдадым. « Бастауыш сынып педагогы» білімін алып, мен балабақшада жұмыс істедім. Аталған орында 1973 жылға дейін қызмет атқардым. 

Бір күні ата-анама п.Ақтасқа МӨСБ-2 басшысы қонаққа келді. Маған қарап тұрып: «Маған өрт сөндіру профилактикасында нұсқаушы керек, маған өрт сөндіру бөліміне келесің бе?»,- деді. Менің міндетіме күнделікті тұрмыста өрт сөндіру қауіпсіздік ережесіне тұрғындарды үйрету болып табылды.  Маған бұл жұмыс ұнады. 1973 жылдың 15 тамызынан бастап, мен өртке қарсы қызметтің құрамында жұмыс істедім. 5 жылдан кейін бөлім бастығы кетті.  МӨҚҚББМ басшысы, ол уақытта басшы орнында как Роман Ильич Хутим деген «адам» болды,  маған бөлім басшысының міндеттерін уақытша  қабылдауды бұйырды. Ол уақытта мен 28 жаста ғана едім. Өздеріңіз ойлап қараңыздаршы, егер менің айналам зейнеттік жасқа жақындаған ағалар тұрғанда, мене қандай  басшы. Бірақ мен бөлімді қабылдап алдым. Алғашқы уақытта мен үшін  ең қиыны  әкем секілді адамдарға бұйрық беріп, олармен сапқа тұру дайындығын өткізу, алмастыру еді, «Сап түзе!» «Тік тұр!» және т.б

Алғашқы уақытта тіпті бөлімше бастығының жұмыс ерекшелігін, өрт сөндіру көліктерінің техникалық әдістерін де білмедім.  Міне менің бөлім бастығы ретінде өмірім былай басталды:

Менде жасы үлкен тәжірибелі аға жүргізуші болды. Ал ол адам көңілді, әзілқой болатын. Бірде ол маған келіп: «Александровна! Бізге өрт сөндіру көлігіне мынадай бөлшегі керек. Өтініш жазып басқармадан ал»,- дейді. Ол уақытта менде МАЗ-205деген бірден бір керемет көлігім болды.

Бұл дизельдік көліктің дауысы қатты болғаны соншалық, Ақтаста кетіп бара жатсақ- Қарағандыда естілетін! Жүргізушінің  сөзінің кейін өтініш жазып, Қарағандыға жол тарттым.  Өтінішке Басқарма бастығы міндетті түрде қол қою керек болатын. Мен Роману  Ильичқа кіріп келіп, өтінішті үстел үстіне қойып: « Маған мына қосалқы бөлшектер керек»,- деймін. Ол қағазды оқып шығып, бір түрлі маған қарап, сұрақ қойды:

- Ал бұл қосалқы бөлшек саған қайда керек?

- Қалай қайда? МАЗ-205-ке.

- Саған кім кеңес берді?

- Мен аға жүргізушімін.

- Болашақта есіңде болсын Маз-да мұндай бөлшек жоқ.

Мен  өрт сөндіру көліктерінің техникалық тактикасын игермегеніме қатты ұялдым, ал МАЗ-дан басқа менде ЗИЛ-130, ЗИЛ-131болды ғой.  Содан кейін мен өрт сөндіру көліктерінің модификациясы жөнінде кітаптарды үйге алып, ұйықтар алдында оқып жүрдім.Аға жүргізушінің сөзіне одан кейін сенбедім. Егер ол өтінішпен келсе, мен: « Қосалқы бөлшек керек пе? Бар да шеш, мен көрейін, содан кейін өтініш жазамыз», немесе, өрт сөндіру көліктері туралы кітапты ашып, «Осыдан бұл қосалқы  бөлшекті тауып көрсет»,-дейтінмін.

Сонымен қатар кадрдың комплектациясына бөлімшенің бастығының міндеті де кірді. Жұмысқа тұрған адамның реакциясын көз алдыңызға елестете аласыз ба. Жасы үлкен тұлғалы жігіт кіріп: « Сәлеметсіз бе, маған басшы керек еді». Мен сондай кіп-кішкентай, нәп-нәзік, үлкен сталиндік үстелден тіпті онша көрінбеймін, «Мен басшымын! Сізді тыңдап тұрмын!» деп жауап беремін. Кейбір таң қалушылықпен маған қарап, жайлап жұмыспен келуші бейнесіне енеді. Әрине, кезкелген адам мұндай жағдайда есінен айырылады. Қарапайым адам, өрт сөндіру күзетінде көбінде ер адамдар жұмыс істейді деп ойлайды, ал мұнда әйел адамдар аздай, жап-жас әйелдер жұмыс істейді. Сөйлесу кезінде менің шынымен басшы екенімді түсінді. Егер адам маған жұмыспен келсе, мен оның жұмысқа рәсімдедім. Әдеттегідей, ол далаға шыққанда, жеке құрамнан: «Шынымен сіздердің басшыларыңыз әйел ма?»,-деп сұрады.

Маған ең қиыны жеке құраммен сапқа тұру дайындығы бойынша сабақтар жүргізу болды. Бас басқармаға келіп, мен өрт сөндіру штабына кіріп, жай ғана жігіттерден сұрадым («жеделтобын»): « Әскери киім қалай дайындалып, қойылады, және 38 секунд ішінде қалай «үздік» киюге болады. Жоспарын, әдістемесін алып, қайта үйреттім.

Біраз уақыттан кейін мен бөлім бастығы ретінде бұйрық берілген дауыстың әсерінен бейімделіп, үйрендім. Бірақ, дегенмен, мен ішімнен бұл менің ісім емес екенін түсіндім. Маған бұл лауазымда емес, өрт сөндіру күзетінде жұмыс істеген ұнады. Бөлімшеге бұйрық беру қалай дегенмен, ер адам болуы керек. Сондықтан әрқашан МӨҚҚББМ кеңесі аяқталғанда, Роман Ильичқа кіріп, сұрайтынмын: «Менің орныма адамды жақында табасыз ба?  Роман Ильич, бұл менің ісім емес! Мен -әйелмін!» Ол сұраққа ол былай жауап берді: «Шыда, тыныс алайық, жібереміз!».

Жұмыстың бірінші жылының аяғында бөлімнің бастығымен біз депо, гараж, қызмет мекемелері ғимаратының ағымдағы косметикалық жаңаруын және қайта құруын бастадық. Міне, маған кезекті құрылыс материалдары, сонымен қатар, автотехникаға қосымша бөлшектер керек болғанда, мен келіп, талап ете бастадым.  Роман Ильич өзінің орынбасарын шақырып алып: «Сен өзің тыңдап көр, ол қалай бұйрық береді, жақында ол менің үстелімді жұдырықпен соғатын болады»,- деді. Өтінішіме қол қойып: «Сонымен құрметті Надежда Александровна енді және алдағы уақытта сіз бөлімшенің бастығы болып қала бересіз»,- деді. Сіздің қолыңыздан бәрі келеді, орныңызға басқа адамды іздемеймін де. Қаласаң, дәлізге шық та жылап кел, бірақ бөлім бастығы болып сен қаласың».

Осылайша, КӨСБ-2 мен 18 жыл, 1996 жылдың желтоқсанына дейін қызмет атқардым.

90-шы ж.ж, қайта құру басталғанда, В 90-е гг., когда началась перестройка, тегіс ыдырау өртке қарсы қызметте де орын алды.  Қаржыландырудың жоғынан менің бөлімімде ( мен оны ылғи «менің» деп атаймын), басқа санаулы бөлімшелермен бірге жойды

1997 жылы 1 қаңтарда мені МӨҚҚББМ басшысы өзіне шақырды. Ол уақытта Николай Павлович Поздин  басқарды. Ол айтты: « Білесіз бе, барлық өрт сөндіру бөлімдерінің жойылуымен байланысты, жұмыссыз қалатын, оған көзіне қарауға ұялатыным жалғыз адам –Сіз! Мен сізге тек Саран қаласындағы  ӨСБ-28 инспектор лауазымын ұсына аламын.  Келісесіз Бе?».

Ол уақытта мен 46 жаста едім. Арнайы білімім болмағандықтан, ондай жағдай да тумағандықтан, мені аттестаттауға мүмкіндік болмады, дегенмен, мен өрт сөндіру күзетінде қызмет еткенде өртке қарсы қызметтің оқу мекемесінде екі рет кәсіби шеберлікті арттыратын курстан өткен едім. (қазір КДМ). Ал басқа құрылым мен кәсіпорындарда жас аралық цензі, ереже бойынша 35 жасқа дейін. Не оның қызметтегі ерекшелігі, не еңбектегі жетістігі қажет емес, тіпті еңбек кітапшасына да қарамайды. Сондықтан мен келістім. Инспекторлық жұмыс маған таныс еді, бірақ, үйрену керек те болды.   Бұрынғыдай, әдістемелік жоспарлар, мемлекеттік өрт сөндіру надзор жұмыстары бойынша нұсқамалар және бұйрықтар менің «үстелді кітаптарыма» айналды. 2003 жылдың қараша айына дейін кіші инспектор лауазымында қызмет атқардым. Содан кейін мені ӨСБ-15 радиотелефоншы жұмысына ауыстырды.

Бұл ауысым көптеген себептерге байланысты. Бірінші кезекте тұрғын үймен байланысты. Ақтас өзін  жойды, МӨҚҚББМ басшысы маған ведомствалық тұрғын үймен көмектесті. Екіншіден,... ол уақытта мен 53 жасқа толдым, ал ол – айтарлықтай жас мөлшері.

35 жылғы өртке қарсы қызметімде, өртке мен не дегенмен үйрене алмадым. Оған үйрену мүмкін емес, егер бұл құрылымда ұзақ жұмыс атқарып, адам  бейімделеді, «қалыңтерілі» болып кетеді деген өтірік. Өтірік! Өйткені әр өрттің артынан қайғы мен адамдар өмірі қиылып жатады.  Әсіресе, кеселге ұрындыратын өрттер және оның артынан қандай салдар болуы мүмкін екенін білгенде. Мен бөлім басшысы болғанда, Ақтаста кезкелген уақытта болған барлық өртке қатысуға тырыстым. Менде тіпті «дабылды» киімі дайын тұрды.  Мен 6 секундте киініп шығып, «дабылды» бума қағазды алып, шақырылған жерге ұшып баратынмын. Тіпті қазір, ӨСБ-15 радиотелефонист қызметінде, хабар алсам, қарауыл басшысы өрттің жойылғанын хабарлағаншы уайымдаймын және күйгелектенемін. 

9.jpgСимзар Нагдалиевна Гусейнова

Өте байсалды,  паң, келбетті, шығыстың қараторы қызы Симзар Нагдалиевна Гусейнова Өртке қарсы қызметке бірден Қарағанды Политехникалық институтын бітірісімен келді. Жобалы институттың сызба жұмысында бес жылғы еңбек тәжірибесіне ие 27-жасар Сима орталық өрт сөндіру байланысының тетігіне орналасты.  Енді оның «қаруы» телефон тұтқасы және қарындаш болды. 13 жылдай аға диспетчері Симзар өзінің шынайы қатысуымен және тағдырына шынайы алаңдаумен көп адамға көмектесті, адам тағдырына араласты, Бұл қасиеті ақылды және мейірімді әйелдің барлық ерекшелігін көрсетті, кім-кімнің қызметпен қарым-қатынас жасауына және оның досы атануына негіз болды. Ол адамнан ылғи кішіпейілділік пен жылылық байқалады.

Келесі 7 жылда Симзар Нагдалиевна аға инженер және Өртке қарсы қызметтің баспасөз орталығының жетекшісі қызметін атқарды.  2004 жылы ол Мемлекеттік өрт сөндіру надзор Басқармасы заңдылығын тексеру және  бөлімде бақылауды есепке алу қызметін орындады. Соңғы қызметі – Қарағанды облысының ТЖ аймағында МБНБ жоспарлау және талдау бөлімінде бас маман болып табылады. 

Симзар Нагдалиевна осы уақыт аралығында Қылмас пен үгіт-насихат бойынша көптеген іс-шаралар ұйымдастырды. Облыстық радио хабарларда теледидар сюжетімен радиосұхбат циклын, күнделікті бұқаралық  ақпарат құраладарымен баспасөз конференциясын, «дөңгелек үстелдер» ұйымдастырды. Бұдан басқа, ол осы бағытта жұмыс бастаған мамандарға әрқашан өзінің ақыл-кеңесін айтып, іс жүзінде де көмегін көрсете білді. Оның ізін басқан оқушылары (Г.Горшенева, Н.Ланкова, С.Погибелко, И.Владимирова, О.Павленко, В.Рожкова) ризашылығын білдіріп, тәлімгерлік әрекетін жүрек тебіренісімен еске алады.  

Әрқашан өнегелі, әрі байсалды. Кейін сән үлгерімен киінетін. Ал оның қаншама әйелдік нәзіктігі, әдемілігі бар! Ол бәріне үлгерді: жұмыс істеді де, балаларын да өсірді, үй шаруасын да атқарды, жұмыста әріптестерімен де жақсы қарым-қатынас жасай алды. Симзар Нагдалиевна міне бақытты некеде 30 жылдай өмір сүріп келеді. Осы уақытқа дейін ол сенім, мейірімділік және махаббат есетін керемет отбасын құра алды.  Қазір, оның үлкен балалары Полад пен Эсфира Астанада тұрады, сол қалада жұмыс істейді. Бірақ, күн сайын олар анасын керемет тәрбие бергені үшін, үлкен ризашылықпен және қамқорлықпен еске алады. 

Ішкі қызмет подполковнигі Гусейнова зейнетке  қызметін іштей қимай шықты. 20 жылдай жұмыс атқарған, ал бұл өртке қарсы қызметтегі өмір бойғы еңбегі ғой.   

Ол үйде лайықты демалысын алып, рахатқа бөлене алмады, екі жылдан кейін «туған жеріндей жерге» техникалық өрт сөндіру орталығына қайта оралып, экскурсия жетекшісі лауазымдық қыметін атқарды. 

Енді жұмыскерлер мен қызметкерлер, оқушылар мен студенттер оның дауысын  естіді. Ол өртке қарсы қауіпсіздіктің  келушілерге шынайы көрменің бейнесін  түйініне де жете меңгертті.   Кіші дәрісхана ең алғысшыл, сонымен қатар өрт сөндіру мағынасында  потенцалды қауіпті болып табылады.

Симзар Нагдалиевна  экскурсияға мұқият дайындалады. Әрбір көрмеге келушілер үшін және жас ерекшелігіне байланысты,  қажетті көркем сөздерімен өзінің дәрісін жүргізеді.

# #

Міне бүгін Ұлы Жеңіске 72-жыл. Бұл – тарих беттерінде үлкен орын алатын қайғылыда, қуанышты күндердің бірі. Бірақ совет кезіндегі батырлардың фашистік германияны жеңгені ұрпақтан-ұрпаққа мирас болып қалатын естелік.
Біз, кейінгі ұрпақ соғыстың не екенін білмесек те, соғысқа қатысқан ардагерлерімізді ұмытпай ұлықтауымыз қажет.
Қарағанды облысы ТЖ департаментінің бастықтығы азаматтық қорғау полковнигі И.Д. Күлшімбаев және «Қарағанды облысының Төтенше жағдайлар ардагерлер Кеңесінің» төрағасы Есентаев Мукатай Сұмағұлұлы Черепеничев Лазарь Ефимовичті барлық жеке құрам атынан келе жатқан Ұлы Жеңіс күнімен құттықтап,- «Біз әр солдаттың ерліктерін келешек ұрпаққа мақтанышпен айтамыз. Және ұзақ өмір, денсаулық және бақытты ғұмыр кешуіңізді тілейміз!» - деді өз сөзінде.
Лазарь Ефимович 1926 жылы Вологод облысында дүниеге келген. 1943 жылы Қызыл әскер құрамына шақырылады.
1943-1950 жылдары шекарны Қиыр Шығыс майданының, 2-ші Қызыл әскерінің, 40-шы жекеленген байланыс батальонының, 8-ші атқыштар полкінің құрамында күзеткен.
Демобилизациядан кейін Қарағанды қаласының шахтасында шахтер болып жұмыс істей бастады, онда бөлімше бастығының орынбасары лауазымына дейін қызмет етті. Сосын 30 жыл бойы Мемлекеттік тау-кен және техникалық қадағалау органында өрттер мен апаттарды жою инспекторы болып жұмыс істеді.
Ұлы Отан соғысының ІІ дәрежелі орденімен, «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Германияны жеңгені үшін», «Жапониядағы жеңісі үшін» медальдарымен марапатталған. 2015 жылы «Төтенше жағдайлар қызметінің құрылғанына – 20 жыл» медалімен марапатталды.

#

Мұхатай Смағұлұлы 1964 жылы 25 желтоқсанда Қарағанды облысы Қарағанды қаласында дүниеге келген.
Мұхатай Смағұлұлы Есентаев азаматтық қорғау органында қарауыл бастығы, әскериленген өрт сөндіру бөлімінің аға нұсқаушысы, Мемлекеттік өрт сөндіруді бақылау инспекцияның бастығы, ерікті әскериленген өрт сөндіру бөлімі бастығының орынбасары, өрт сөндіру штабының бастық көмекшісі, өрт сөндіру штабы бастығының аға көмекшісі, өрт сөндіру штабының бастық орынбасары ретінде әр түрлі лауазымдарда 1965 жылдан бастап 1997 жыл аралығында жұмыс істеді, онда өзін білікті қызметкер ретінде танытты.
Лауазымдарда жұмыс істеу кезінде күрделі және ірі өрттерді сөндіруде белсенді қатысты. Бағыныштыларының әрекеттерін шебер басқарды, қысқа мерзімдерде қысыл-таяң жағдайларда бөлімшенің келу кезінде олар қабылдаған мөлшерде адамдарды құтқару мен өрттерді сөндіруде қамтамасыз ете отырып, дұрыс шешімдерді қабылдады.
Ішкі істер басқармасының өртке қарсы басқармасы азаматтық қорғаныс және әскери жұмылдыру жұмысы бөлімінің бастығы лауазымына жылжытылды, онда құжаттарды сауатты және нақты дайындауын және жұмылдыру резервтерінің дұрыс сақталуын қамтамасыз етті.  Оның басқарған бөлімшесі Республикасы бөлімшелерінің жедел-қызметтік әрекетіндегі жоғары көрсеткіштері үшін ҚР ІІ Министрінің бұйрықтарымен бірнеше рет жарыстарда жүлделі орындарды иеленді. Барлық 3 дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін», «Еңбек ардагері» медальдарімен, «ІІМ үздігі», «Үздік өрт сөндіруші», «Ішкі істер органының құрметті ардагері», кеуде белгілерімен марапатталды.
Ардагер және жас мамандардың тәлімгері ретінде ол жас ұрпақты тәрбиелеудебелсенді қатысады. 2002 жылдан бастап облыстың Өртке қарсы қызмет Ардагерлері кеңесінің төрағасы, ал 2007 жылдан бастап областың ТЖД Ардагерлер кеңесін басқарады.



Кері қайту